بوستان سعدی

17.00

عنوان: بوستان سعدی

نویسنده: مصلح بن عبدالله سعدی

ناشرک سالار الموتی

رده ی سنی: بزرگسال

جلد: گالینگور

تعداد صفحه: 188ص

تعداد:
مقایسه

توضیحات

معرفی کتاب بوستان سعدی

بوستان سعدی یا سعدی‌نامه نخستین اثر سعدی است که کار سرودن آن در سال ۶۵۵ هجری قمری پایان یافته‌است. سعدی این اثر را زمانی که در سفر بوده است، سروده و هنگام بازگشت به شیراز آن را به دوستانش عرضه کرده است. این اثر در قالب مثنوی و در بحر متقارب سروده شده‌ و از نظر قالب و وزن شعری حماسی است، هر چند که از نظر محتوا به اخلاق و تربیت و سیاست و اجتماعیات پرداخته‌است.

 

«بوستان» سعدی یا «سعدی نامه» نخستین اثر سعدی شاعر و حکیم نامدار ایرانی‌ است که کار سرودن آن در سال ۶۵۵ هجری قمری پایان یافته است.

 

شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی این اثر را در زمانی که در سفر بوده است، سروده و هنگام بازگشت به شیراز آن را بر دوستانش عرضه کرد. این اثر در قالب مثنوی و در بحر متقارب سروده شده است، و از نظر قالب و وزن شعری حماسی است هر چند که از نظر محتوا به اخلاق و تربیت و سیاست و اجتماعیات پرداخته است. ویژگی مهم این اثر روانی و سادگی زبان‌ آن در کنار مفاهیم عمیق‌اخلاقی‌ حکمی است که شیخ شیراز در ضمن حکایات به آنها اشاره می‌کند.

 

کتاب بوستان سعدی از یک سرآغاز (دیباچه) و ده باب تشکیل شده است که ترتیب آن به شرح زیر است:

 

دیباچه

 

باب اول – در عدل و تدبیر و رای

 

باب دوم – در احسان

 

باب سوم – در عشق و مستی و شور

 

باب چهارم – در تواضع

 

باب پنجم – در رضا

 

باب ششم – در قناعت

 

باب هفتم – در عالم تربیت

 

باب هشتم – در شکر بر عافیت

 

باب نهم – در توبه و راه صواب

 

باب دهم – در مناجات و ختم کتاب

 

این کتاب حدود چهارهزار بیت دارد، و سعدی آن را به نام «اتابک ابوبکر بن سعد زنگی» کرده است. بر این کتاب شرح‌های فراوانی هم نگاشته شده است و البته نسخه‌های فراوانی هم از آن تجدید طبع شده است که نسخه تصحیح زنده‌یاد محمدعلی فروغی و نسخه تصحیح با تحشیه‌نویسی و مقابله با سایر نسخه‌ها به کوشش مرحوم دکتر غلامحسین یوسفی(انتشارات خوارزمی) از جمله مهمترین این کتاب‌ها به شمار می‌روند.

پی دی اف کتاب بوستان سعدی

نمونهٔ اشعار بوستان سعدی

شبی یاد دارم که چشمم نخفت  شنیدم که پروانه با شمع گفت:

 

که من عاشقم گر بسوزم رواست  تو را گریه و سوگواری چراست؟

 

بگفت ای هوادار مسکین من          برفت انگبین یار شیرین من

 

چو شیرینی از من به در می‌رود  چو فرهادم آتش به سر می‌رود

همی‌گفت و هر لحظه سیلاب درد  فرو می‌دویدش به رخسار زرد

 

که‌ای مدعی! عشق کار تو نیست  که نه صبر داری، نه یارای ایست

 

تو بگریزی از پیش یک شعله خام  من استاده‌ام تا بسوزم تمام

 

تو را آتش عشق گر پر بسوخت  مرا بین که از پای تا سر بسوخت

 

نمانده ز شب همچنان بهره‌ای  به زاری بکشتش پریچهره‌ای

 

همی گفت و می‌رفت دودش به سر          که اینست پایان عشق ای پسر

 

اگر عاشقی خواهی آموختن          به کشتن فرج یابی از سوختن

 

بوستان سعدی در زبان‌های دیگر

گارسن دوتاسی نخستین کسی بود که در ۱۸۵۹ بوستان سعدی را به طور کامل به فرانسه برگرداند. پس از او مترجمان دیگری نیز این اثر را به فرانسه ترجمه کردند که از معروفترین آنها می‌توان از ژان‌باتیست نیکولا، باربیه دومنار نام برد.

بوستان سعدی برای نخستین بار در ۱۳۰ سال پیش و برای دومین بار و به طور کامل این روزها از سوی بنگاه انتشاراتی والشتاین در ۴۷۲ صفحه به زبان آلمانی نیز منتشر شده است. این کتاب با همکاری نشر حافظ و گوته در شهر بن آلمان انتشار یافته و جلال رستمی، سرپرست آن بوده است.

برگه‌ای از بوستان سعدی نوشته شده در بخارا به سال ۱۵۳۹ میلادی. این اثر ارزشمند امروزه در موزه هنر نلسون اتکینز واقع در کانزاس سیتی در ایالات متحده نگاهداری می‌شود.

سعدی که بود؟

سعدی شیرازی یکی از شاعران بزرگ فارسی در تمام دوران‌ها، در قرن 13 میلادی در شیراز متولد شد. او یکی از تأثیرگذارترین شاعران در دوره قرون میانه ایران است که به خاطر نمایش هنر خود در ابراز عمیق‌ترین اندیشه‌های اخلاقی و اجتماعی در ساده‌ترین کلمات برای همه افراد در همه سنین تحسین می‌شود. او به عنوان «استاد سخن» در بین دانشمندان ایرانی و یکی از بهترین شاعران ادبیات کلاسیک فارسی شناخته شده است. دو شاهکار برجسته ادبی او بوستان و گلستان است.

تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست، اما با توجه به اشعارش، احتمالا او در سال 606 هجری قمری به دنیا آمد، که معاصر با حمله به مغولان به فارس بود. کتاب گلستان که در سال 1258 نوشته شد، او خود را به عنوان فردی 50 ساله معرفی کرد. با این حال، هنوز هم درباره تولد و زندگی شخصی او اطلاعات بسیار کم و ناقصی در دسترس است.

پس از خروج شیراز، او به دانشگاه نظامیه در بغداد رفت و علوم اسلامی، الهیات، حقوق، تاریخ و ادبیات عربی را مطالعه کرد. او سی سال به کشورهای مختلف مانند آناتولی، سوریه، مصر و عراق سفر کرد. او همچنین از اورشلیم، مکه و مدینه نیز بازدید کرد. سعدی، سفرهای خود و زندگی پرماجراش را در قالب دو کتاب یعنی بوستان و گلستان به رشته تحریر درآورد.

 

گفته می‌شود که استاد سخن با گروهی از صوفیان که علیه صلیبیون در هَلَب جنگیدند، توسط سپاه صلیبی در شهر عکا اسیر و برای هفت سال زندانی شد. اما مانند بسیاری از داستان های دیگرش مانند سفر به هند و آسیای مرکزی، نمی توان این مورد را با صداقت تایید کرد. اما بدون شک، در تمام طول عمر خود به عنوان درویشی سرگردان زندگی کرد.

دیگر آثار او عبارتند از: غزلیات (اشعار عاشقانه و سونات)، قصیده‌ها (شعرهای ملودی قهرمانانه یا چکامه)، رباعی و قطعه‌های کوتاه از نثر و مواعظ سعدی در هر دو زبان فارسی و عربی.

سعدی حدود 700 غزال سراییده است که عمدتا درونمایه و ماهیتی عاشقانه و عرفانی دارد. او در آثار خود برای بیان و نقد کمبودها و فساد در جامعه زمان خود، از کنایه (بیانی غیر‌مستقیم) استفاده می‌کرد.

سعدی مردی بود که به یادگیری و مسافرت علاقه بسیاری داشت. او با گروه‌های مختلفی از روشنفکران، تجار، واعظان، کشاورزان، مردم عادی و بازماندگان تهاجم مغول به مقبره های درویش و حتی دزدان در مناطق دور افتاده هم‌صحبت می‌شد. با تلاش فراوان برای مطالعه وضعیت جامعه، مردم را به حکمت و گرایش به اخلاق راهنمایی می‌کرد.

او سرانجام قبل از 1257 میلادی به شیراز بازگشت، زمانی که کتاب بوستان خود را به اتمام رسانیده بود. ظاهرا بقیه عمر خود را در محل تولدش شیراز گذراند و تا پایان زندگی با احترام فراوان از سوی حکومت وقت و مردم روبرو بود. سعدی به علت دانش فراوان شیخ نامیده می‌شد. او بین 1291 و 1294 میلادی در شیراز درگذشت.

 

معرفی زیبایی های بوستان سعدی

بوستان در منابع ابتدایی با عنوان سعدی نامه شناخته می‌شد؛ اثری اخلاقی و عرفانی که شامل 4000 بیت شعر در قالب مثنوی می‌باشد که توسط شیخ مصلح بن عبدالله متخلص به «سعدی» در تاریخ 655 هجری قمری (1257 میلادی) تکمیل و به ابوبکر بن سعد زنگی (حاکم وقت فارس) تقدیم شد.

 

این تاریخ توسط شخص سعدی در مقدمه کتاب آورده شده است. بوستان سعدی، منظومه شعر بسیار مشهوری در ادبیات فارسی است که از بسیاری جهات ارزش بالایی نسبت به گلستان دارد که یک سال بعد از بوستان به رشته تحریری در آورده شده است.

در هر دو کتاب، استاندارد بسیار بالایی از ظرافت، فلسفه، اندیشه و اثربخشی در تمام سطوح حکمفرماست، اما بدون شک بوستان هدف و لحن جدیدتری دارد. از میان 183 حکایت که در این کتاب نقل شده است، بسیاری از آنها با گفتاری استدلالی بیان شده‌اند. این جز مهم، هرچند در کتاب عموما بر پایه تفکر و در قالب پند‌آمیز بیان شده است، ولی تا حدودی فلسفی می‌نماید.

بوستان می‌تواند به عنوان یک الگوی رفتاری مطرح شود که ترکیبی پارادوکسانه واقعی و عملی با عرفان و اندیشه است؛ به معنای واقعی کلمه، شامل اخلاق عملی (یعنی احکام اخلاقی که قابلیت اجرایی دارد) است. به‌ویژه در باب اول کتاب که سعدی با رُک‌گویی و شجاعت، حاکمان و افراد قدرتمند دیگر در زمان خود را خطاب قرار می‌دهد.

با این حال بعضی از منتقدان داخلی اعتقاد دارند که سعدی دیدگاه‌ها شخصی‌ و ذهنی‌اش را به تصویر کشیده است که در همه زمینه های اخلاقی و فلسفی هم صحت ندارد اما آنچه روشن است که او شخصی بسیار محترم بوده و ماهیت اثرش نیز با جان دل نوشته شده است؛ اما هرچیزی که ممکن است از یادگیری، خرد، اشتیاق عرفانی و ماجراجویی او نشاَت گرفته باشد، بیشتر به خلاقیت او در به نظم در‌آوردن بوستان حکایت دارد. به عبارتی، بحث در مورد شرح داستان به شیوه‌ای روشن همراه با طنز و بسیار متقاعد‌کننده در قالب شعر بیان شده است.

این آخرین و بالاترین کیفیتی است که در ادبیات کلاسیک اسلامی

(حتی کارهای نثر) یافت می‌شود که کاملا انتزاعی و ایده آل است. سعدی در بوستان، دید روشنی نسبت به جهان دارد و توصیفات آن را به طور دقیق بیان می‌دارد.

به‌راستی، به عنوان شاعری در قرن هفتم و با فاصله‌ای به اندازه هزاران کیلومتر با امروز، توانسته تغییرات فرهنگی بسیاری را در کتاب خود تفسیر کند. یکی دیگر از جنبه‌های قابل توجهی که در بوستان سعدی به چشم‌ می‌خورد، توجه به ابتکار است که شاعر تقریبا همیشه در آن موفق بوده است.

کتاب بوستان سعدی بیشتر درباره ستایش خداوند، دستورات و کلمات قرآن و اعمال پیامبر (ص) الهام گرفته است که با دیدگاه شخصی شاعر در‌آمیخته و به شکلی بسیار ظریف و جاذب نگاشته شده است. این کتاب ترکیبی کامل از حکمت اخلاقی و کلام آهنگین شعر فارسی است.

بوستان سعدی نظم است یا نثر؟

کتاب بوستان به نظم نوشته شده و قالب شعری آن مثنوی است و مانند شاهنامه فردوسی در بحر متقارب (فعولن فعولن فعولن فَعَل/ فَعول) سروده شده است. حالت آهنگین بیت‌ها نشان از وجود نظم در اشعار کتاب دارد، از این جهت کتاب دارای لحنی به شدت زیباست.

 

بوستان سعدی چند باب دارد؟

کتاب بوستان در ده باب یا فصل تنظیم شده است، عناوینی که در واقع در مقدمه آن نیز آمده است. هر عنوان حداقل راهنمایی تقریبی برای تشریح اصل مطلب است.

– در عدالت، مدیریت خوب امور و قضاوت درست

 

– در نیکی (به عنوان مثال، اعمال خیرخواهانه)

 

– در عشق، مستی و شور

 

– در فروتنی

 

– در پذیرش (یعنی اراده خدا)

 

– در رضایت (به عنوان مثال، با دارایی‌های محدود)

 

– در آموزش معنوی (در مورد محدودیت یا کنترل خود)

 

– در تربیت

 

– در توبه و در نظر گرفتن مسیر درست

 

– در ارتباط نزدیک با خداوند (مناجات)

 

– ختم کتاب

 

کتاب بوستان سعدی تا اکنون توسط افراد بسیاری تصحیح شده است، معروف‌ترین و بهترین آنها توسط محمد علی فروغی و غلامحسین یوسفی انجام گرفته است.

 

نمونه هایی از معروف ترین حکایات بوستان سعدی

 

۱. باب اول در عدالت، مدیریت خوب امور و قضاوت درست – حکایت شحنه مردم آزار

 

گزیری به چاهی در افتاده بود           که از هول او شیر نر ماده بود

 

بداندیش مردم به جز بد ندید             بیفتاد و عاجزتر از خود ندید

 

همه شب ز فریاد و زاری نخفت        یکی بر سرش کوفت سنگی و گفت:

 

تو هرگز رسیدی به فریاد کس          که می‌خواهی امروز فریادرس؟

 

 

 

۲. باب دوم در مورد نیکی – حکایت ممسک و فرزند ناخلف

 

یکی رفت و دینار از او صد هزار       خلف برد صاحبدلی هوشیار

 

نه چون ممسکان دست بر زر گرفت     چو آزادگان دست از او بر گرفت

 

ز درویش خالی نبودی درش              مسافر به مهمان سرای اندرش

 

دل خویش و بیگانه خرسند کرد          نه همچون پدر سیم و زر بند کرد

 

 

 

۳. باب سوم در عشق، مستی و شور- حکایت در معنی غلبه وجد و سلطنت عشق

 

یکی شاهدی در سمرقند داشت         که گفتی بجای سمر قند داشت

 

جمالی گرو برده از آفتاب              ز شوخیش بنیاد تقوی خراب

 

تعالی الله از حسن تا غایتی           که پنداری از رحمتست آیتی

 

همی رفتی و دیده‌ها در پیش         دل دوستان کرده جان بر خیش

 

 

 

۴. باب چهارم در فروتنی – حکایت لقمان حکیم

 

شنیدم که لقمان سیه‌فام بود                نه تن‌پرور و نازک اندام بود

 

یکی بندهٔ خویش پنداشتش                 زبون دید و در کار گل داشتش

 

جفا دید و با جور و قهرش بساخت      به سالی سرایی ز بهرش بساخت

 

چو پیش آمدش بنده رفته باز             ز لقمانش آمد نهیبی فراز

 

 

 

۵. باب پنجم در پذیرش – حکایت مرد درویش و همسایه توانگر

 

بلند اختری نام او بختیار                    قوی دستگه بود و سرمایه‌دار

 

به کوی گدایان درش خانه بود              زرش همچو گندم به پیمانه بود

 

چو درویش بیند توانگر بناز                دلش بیش سوزد به داغ نیاز

 

زنی جنگ پیوست با شوی خویش         شبانگه چو رفتش تهیدست، پیش

 

 

 

۶. باب ششم در رضایت – حکایت مرد کوته نظر و زن عالی همت

 

یکی طفل دندان برآورده بود                  پدر سر به فکرت فرو برده بود

 

که من نان و برگ از کجا آرمش؟           مروت نباشد که بگذارمش

 

چو بیچاره گفت این سخن، پیش جفت       نگر تا زن او را چه مردانه گفت:

 

مخور هول ابلیس تا جان دهد                همان کس که دندان دهد نان دهد

 

 

 

۷. باب هفتم در آموزش معنوی – گفتار اندر فضیلت خاموشی

 

اگر پای در دامن آری چو کوه              سرت ز آسمان بگذرد در شکوه

 

زبان درکش ای مرد بسیار دان             که فردا قلم نیست بر بی زبان

 

صدف وار گوهرشناسان راز               دهان جز به لؤلؤ نکردند باز

 

فروان سخن باشد آگنده گوش              نصیحت نگیرد مگر در خموش

 

 

 

۸. باب هشتم در تربیت – حکایت اندر معنی شکر منعم

 

ملک زاده‌ای ز اسب ادهم فتاد               به گردن درش مهره برهم فتاد

 

چو پیلش فرو رفت گردن به تن             نگشتی سرش تا نگشتی بدن

کتاب های مرتبط

1-معرفی کتاب بوستان سعدی در یوتیوب

2- معرفی کتاب بوستان سعدی در آپارات

اطلاعات بیشتر

نویسنده

سعدی شیرازی

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

Show only reviews in فارسی (0)

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “بوستان سعدی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.